‘12 Angry Men’: een tijdloos meesterwerk

‘12 Angry Men’: een tijdloos meesterwerk

In tijden van politiegeweld, vluchtelingen en een moslimban in de VS groeien de vooroordelen voor minderheden en vreemden. Volgens journalist Nathan Rabin van Vanity Fair is het zestig jaar oude moraliteitsverhaal nog nooit zo belangrijk geweest. Vandaag viert 12 Angry Men (1957), de klassieke rechtszaakfilm van regisseur Sidney Lumet, zijn zestigjarige jubileum. Dit meesterwerk behoort niet voor niets tot de beste films ter wereld. De film is zonder twijfel nog steeds actueel.

Wat deze ‘rechtszaakfilm’ nu zo speciaal maakt is dat de film zich niet in de rechtszaal afspeelt. Er is maar één scène in de rechtszaal: de rechter is verveeld en spreekt zich uit naar de jury, die een beslissing moet nemen over de zaak. De twaalf juryleden gaan in een klein, heet kamertje zitten om te discussiëren over de verdachte. Dat kamertje is gevuld met vooroordelen.

De verdachte is een buitenlandse jongen die terechtstaat voor de moord op zijn vader. Jurylid #3 (Lee J. Cobb) concludeert meteen: “It’s an open-and-shut case.” Daarmee wil hij zeggen dat het antwoord voor het oprapen ligt: de jongen is schuldig. Tien juryleden sluiten zich daarbij aan, behalve jurylid #8 (Henry Fonda). Hij vindt dat het bewijs onvoldoende is om hem te kunnen vervolgen. “We hebben het hier over iemands leven,” zegt Fonda’s personage. “Zoiets kunnen we niet beslissen in vijf minuten. Wat als we het mis hebben?”

De kijker heeft de zaak niet meegekregen, dus van alle bewijzen en oordelen horen we de interpretatie van de juryleden. Voor een kort moment zien we de gedaagde. Hij ziet er niet-Amerikaans uit, wat voor al die haat zorgt. Een aantal juryleden spreekt over ‘zulke mensen’ en pleit hem door zijn afkomst schuldig. Jurylid #10 (Ed Begley) maakt een racistische opmerking over hem en houdt een pleidooi vol vooroordelen. Zelfs de juryleden die over ‘zulke mensen’ spreken kunnen zijn opmerkingen niet aanhoren:

In het kleine claustrofobische kamertje staat dus één man tegenover elf anderen. Spanning in deze film wordt niet door actie gecreëerd, maar door persoonlijke conflicten, dialogen en lichaamstaal. Wie is de sterkste van het gezelschap? Wie heeft het meeste doorzettingsvermogen en overtuigingskracht? En het belangrijkste: wie blijft er trouw aan zichzelf en zijn eigen oordeel? Logica, emotie en vooroordelen slepen de kijker en de twaalf boze mannen mee in het geding. Vergelijk het eens met alle vooroordelen over vluchtelingen. De film is simpelweg een tijdloos meesterwerk, wat geen actie nodig heeft om de kijker negentig minuten op het puntje van zijn stoel te laten zitten.

Foto: Movies in LA

Written by 

bekijk ook: